Η προστατευόμενη περιοχή Δέλτα Αξιού – Λουδία – Αλιάκμονα, σε κοντινή απόσταση από τα αστικά κέντρα της Θεσσαλονίκης, της Βέροιας και της Κατερίνης, προσφέρει εξαιρετικές ευκαιρίες για βόλτα, παρατήρηση, φωτογράφηση ή απλά απόδραση από την βουή της πόλης. Όλες οι εποχές του χρόνου προσφέρουν κάτι ξεχωριστό: ο χειμώνας με τις εντυπωσιακές συγκεντρώσεις υδρόβιων πουλιών και αρπακτικών στην Αγαθούπολη, η άνοιξη με τα κελαηδίσματα των πουλιών και τα κοπάδια των αλόγων στα σκιερά παραποτάμια δάση, το καλοκαίρι με τις δροσερές βόλτες κοντά στην ακτή και το φθινόπωρο με τα μεγάλο κοπάδια παρυδάτιων πουλιών στην λιμνοθάλασσα του Καλοχωρίου και στην Αλυκή Κίτρους.

Ακολουθείστε τις διαδρομές που σας προτείνουμε και ανακαλύψτε από κοντά τις ομορφιές της περιοχής! Κατεβάστε τον οικοτουριστικό χάρτη από εδώ, ή ξεκινήστε την εκδρομή σας από τα γραφεία του Φορέα Διαχείρισης στη Χαλάστρα, από όπου μπορείτε να πάρετε ενημερωτικό υλικό και χάρτες και να ενημερωθείτε για τον υγρότοπο (ώρες λειτουργίας: 9:00 – 18:00).


ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ

1. Λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου - εκβολές Γαλλικού – Περιβαλλοντικό Πάρκο Γαλλικού ποταμού

Επισκεφθείτε τα δύο ξύλινα παρατηρητήρια -χαμηλό και ψηλό- με θέα στις λίμνες γλυκού νερού του Γαλλικού και περπατείστε στα μονοπάτια του Περιβαλλοντικού Πάρκου. Εδώ υπάρχουν υποδομές ξεκούρασης για τους επισκέπτες (ΣΗΜΕΙΑ 2, 3 και 4). Η Λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου (ΣΗΜΕΙΟ 5), είναι μία από τις καλύτερες τοποθεσίες για παρατήρηση πουλιών και κυρίως σπάνιων παρυδάτιων ειδών, ενώ στη λιμνοθάλασσα των εκβολών του Γαλλικού ποταμού, αν είστε τυχεροί, θα δείτε ψαραετό το φθινόπωρο. Μπορείτε επίσης να δείτε πολλά υδρόβια πουλιά όλες τις εποχές του χρόνου. Η περιοχή είναι εύκολα προσβάσιμη.

2. Χαλάστρα - Αγ. Δημήτριος - αντλιοστάσιο – Χηναρού - Εκβολή Γαλλικού

Μια διαδρομή που γίνεται με αυτοκίνητο σε χωματόδρομο για αρκετά χιλιόμετρα. Πρώτη στάση σε ένα διατηρητέο ιστορικό μνημείο της περιοχής, το εκκλησάκι του Αγ. Δημητρίου, χτισμένο στα μέσα του 19ου αιώνα σε κομβικό σημείο, από όπου στις αρχές του προηγούμενου αιώνα οι Χαλαστρινοί με τις πλάβες τους περνούσαν τις παλιομάννες του Αξιού (ΣΗΜΕΙΟ 6).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικονογράφηση της εκκλησίας. Ο δρόμος συνεχίζει ακλουθώντας την παλιομάννα του Αξιού, το λεγόμενο «μικρό Βαρδάρι», που είναι απομεινάρι της παλιάς κοίτης του Αξιού και καταλήγει στο παράκτιο ανάχωμα (ΣΗΜΕΙΟ 7).

Απολαύστε μία πολύ όμορφη θέα της Θεσσαλονίκης από το ακρωτήριο Χηναρού (ΣΗΜΕΙΟ 8) και αναζητείστε λαμπροβούτια και βουτηχτάρια στον Θερμαϊκό τους χειμωνιάτικους μήνες. Στις νησίδες (ΣΗΜΕΙΟ 9) θα δείτε την άνοιξη πελεκάνους, φοινικόπτερα, τουρλίδες, βαρβάρες, μαυροκέφαλους γλάρους και μπορείτε να κάνετε «προπόνηση» στην αναγνώριση παρυδάτιων ειδών πουλιών.

3. Χαλάστρα – Καλύβες ψαράδων Αξιού - Πέτρινο φυλάκιο – φάρος Αξιού – «Δάνειο»

Ξεκινώντας από την Χαλάστρα και ακολουθώντας τον στρωμένο με άσφαλτοδρόμο που σας οδηγεί προς την ακτή θα φτάσετε στις καλύβες των ψαράδων και μυδοκαλλιεργητών (ΣΗΜΕΙΟ 10) που κατασκευάστηκαν το 2004 και από τότε αποτελούν ορόσημο της περιοχής. Εδώ, στον όρμο Καβούρα, βρίσκεται η καρδιά της παραγωγής μυδιών του Θερμαϊκού, που είναι και η μεγαλύτερη παραγωγή στην Ελλάδα.

Συνεχίζοντας τον χωματόδρομο πάνω στο παράκτιο ανάχωμα, με κατεύθυνση προς τα δεξιά όπως κοιτάτε την θάλασσα, θα φτάσετε στο πέτρινο φυλάκιο (ΣΗΜΕΙΟ 11) από όπου μπορείτε είτε να πάτε αριστερά προς τον Φάρο του Αξιού (ΣΗΜΕΙΟ 12), είτε δεξιά από όπου θα επιστρέψετε προς την Χαλάστρα, αφού πρώτα οδηγήσετε κατά μήκος του καναλιού που ονομάζεται Δάνειο. Και στις δύο περιπτώσεις ο χωματόδρομος δεν είναι καλός, αλλά και οι δύο διαδρομές θα σας ανταμείψουν για την ταλαιπωρία με τις πολύ όμορφες εικόνες που προσφέρουν.

Τα γλυκά νερά του καναλιού που λέγεται Δάνειο και πήρε το όνομά του από το ότι «δανείστηκαν» από εκεί χώματα για να κατασκευάσουν το ανάχωμα του Αξιού, φιλοξενούν χαλκόκοτες, ερωδιούς, χουλιαρομύτες, πρασινοκέφαλες πάπιες και βαλτόπαπιες. Εδώ είναι η καλύτερή σας ευκαιρία να δείτε ανάμεσα στα καλάμια τον μυοκάστορα, ένα αρκετά μεγάλο υδρόβιο θηλαστικό που μοιάζει με τον κάστορα (ΣΗΜΕΙΟ 13). Στον δρόμο της επιστροφής προς την Χαλάστρα, κι ενώ κινείστε ακόμη παράλληλα με το Δάνειο, μπορείτε να ξεμουδιάσετε κάνοντας μία βόλτα μέσα από το παραποτάμιο δάσος και προς την όχθη του Αξιού (ΣΗΜΕΙΟ 14).

Ο φάρος του Αξιού (ΣΗΜΕΙΟ 12), στο τέρμα της διαδρομής, σηματοδοτεί το πέρασμα από τον όρμο της Θεσσαλονίκης στα ανοιχτά του Θερμαϊκού Κόλπου. Εδώ βρίσκεται και το πιο στενό σημείο του, μεταξύ των ακρωτηρίων Βαρδάρης και Μεγάλο Έμβολο (στο Αγγελοχώρι) που απέχουν μόλις 5,5 χλμ.

4. Ανατολικό – παλιά γέφυρα – παραποτάμιο δάσος Αξιού

Ο Αξιός έχει πολλές ομορφιές στην βόρεια πλευρά του αλλά παραμένει άγνωστος στους περισσότερους επισκέπτες. Φτάνοντας στην όχθη του Αξιού από τον οικισμό Ανατολικό, θα αντικρίσετε μία παλιά γέφυρα, κομμένη τώρα πια από κάποια ορμητική και απρόβλεπτη «επίθεση» του ποταμού (ΣΗΜΕΙΟ 15). Από το σημείο αυτό μπορείτε να δείτε το πλούσιο παραποτάμιο δάσος του Αξιού με τα κλαδιά της λεύκας, του σκλήθρου και της ιτιάς να γέρνουν πάνω από τα νερά του ποταμού και να ξεκινήσετε έναν περίπατο στις όχθες. Το βάθος σε αυτό το τμήμα του ποταμού φτάνει τον χειμώνα τα 5μ. Η καλύτερη εποχή για να επισκεφθείτε αυτό το τμήμα του ποταμού είναι η άνοιξη, οπότε θα έχετε την ευκαιρία να δείτε και να ακούσετε πολλά πουλιά που ζουν στο παραποτάμιο δάσος.

5. Φράγμα Έλλης – παραποτάμιο δάσος Αξιού

Συνεχίζοντας βορειότερα από τον οικισμό Ανατολικό, και αφού περάσετε τον Άγιο Αθανάσιο και βγείτε στην Εθνική Οδό Θεσσαλονίκης – Έδεσσας, μπορείτε να επισκεφθείτε το φράγμα της Έλλης. Προσοχή: από την Εθνική Οδό με κατεύθυνση προς Χαλκηδόνα στρίβετε δεξιά πριν περάσετε την γέφυρα του Αξιού, στο σημείο όπου υπάρχει φυλάκιο του ΤΟΕΒ Αγ. Αθανασίου (ΣΗΜΕΙΟ 16). Ο δρόμος είναι πλέον χωματόδρομος και σας οδηγεί στο φράγμα που κατασκευάστηκε στην δεκαετία του ’60 για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες για άρδευση της πεδιάδας της Θεσσαλονίκης.

Χάρη σε αυτό το φράγμα έχει δημιουργηθεί μία λίμνη γλυκού νερού με έναν πολύ μεγάλο καλαμιώνα όπου μπορείτε να δείτε αφρόπαπιες, βουτόπαπιες, ερωδιούς, βουτηχτάρια και αρπακτικά πουλιά. Από εδώ μπορείτε να συνεχίσετε είτε με τα πόδια, είτε με το αυτοκίνητο, και να ανεβείτε στο μικρό ύψωμα (ΣΗΜΕΙΟ 17) όπου θα απολαύσετε τη θέα στην λίμνη και στο ανεπηρέαστο από τον άνθρωπο παραποτάμιο δάσος που βρίσκεται στην μεγάλη νησίδα του Αξιού.

Θα δείτε επίσης προς τα βόρεια τον Αξιό σε όλο του το μήκος, με τους μαιάνδρους που σχηματίζει κατεβαίνοντας δίπλα από τις δυτικές πλαγιές του Πάϊκου. Με λίγη τύχη και υπομονή θα δείτε ένα κοπάδι άγριων αλόγων μέσα στο νησί. Συνεχίζοντας προς τα βόρεια και δυτικά από αυτό το σημείο, ή εναλλακτικά ακολουθώντας την διαδρομή από Κουφάλια προς Πρόχωμα, μπορείτε να απολαύσετε έναν ευχάριστο περίπατο με τα πόδια σε ένα κομμάτι του παραποτάμιου δάσους του Αξιού (ΣΗΜΕΙΟ 18).

Ένα σημαντικό ιστορικό μνημείο στην περιοχή είναι το βυζαντινό νεκροταφείο που βρίσκεται στον περίβολο του παρεκκλησίου Πέτρου και Παύλου στην Χαλκηδόνα (ΣΗΜΕΙΟ 19). Τεράστιοι πέτρινοι σταυροί έως και 2 μ., επιγραφές και σύμβολα σκαλισμένα σε πέτρες βρίσκονται εκεί από τον 10ο αιώνα μ.Χ. και αποδίδονται στους Βογόμιλους.

Αξιόλογο επίσης είναι το Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων στον οικισμό Γέφυρα (ΣΗΜΕΙΟ 20). Εδώ έγιναν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Έλληνα αρχιστράτηγου Κωνσταντίνου και των αντιπροσώπων του διοικητή των οθωμανικών δυνάμεων Χασάν Ταχσίν πασά για την αναίμακτη παράδοση της Θεσσαλονίκης στον ελληνικό στρατό το 1912. Στο κτίσμα αυτό φυλάσσονται πολύτιμα κειμήλια και ντοκουμέντα από εκείνη την ιστορική εποχή (ώρες λειτουργίας: Δευτέρα – Παρασκευή, 9:00 – 14:00).

6. Κύμινα – δυτική εκβολή Αξιού – Καλύβες Ψαράδων Λουδία
 
Ξεκινώντας την περιήγησή σας από τα Κύμινα, επισκεφθείτε το «Μακεδονικό Σπίτι», ένα ιδιωτικό καλοδιατηρημένο κτίσμα εκατό και πλέον χρόνων, δείγμα της τοπικής αρχιτεκτονικής, το οποίο αποτελεί ένα ζωντανό μουσείο με αντικείμενα και κειμήλια από την καθημερινή ζωή των αρχών του προηγούμενου αιώνα (δυνατότητα επίσκεψης: κάθε Σάββατο 10:00- 13:00) (ΣΗΜΕΙΟ 21). Συνεχίστε τη διαδρομή σας περνώντας την διάβαση κάτω από την Εθνική Οδό, στρίψτε αριστερά και μετά ακολουθείστε τον χωματόδρομο πάνω στο δυτικό ανάχωμα του Αξιού.

Κατά μήκος του αναχώματος έχετε τις περισσότερες πιθανότητες να δείτε τα άγρια άλογα του Αξιού προς τα αριστερά σας (ΣΗΜΕΙΟ 22). Φτάνοντας μετά από λίγα χιλιόμετρα κοντά στη θάλασσα θα αντικρίσετε ένα μεγάλο καλαμώνα που σφύζει από ζωή: καλαμόκιρκοι, ερωδιοί, χουλιαρομύτες, λαγγόνες, και στα λασποτόπια κοκκινοσκέληδες, πρασινοσκέληδες, μπεκατσίνα, καλημάνες και τουρλίδες. Συνεχίζοντας κατά μήκος του παράκτιου πια αναχώματος, θα φτάσετε στις καλύβες των μυδοκαλλιεργητών των Κυμίνων – Μαλγάρων (ΣΗΜΕΙΟ 23). Αξιόλογης τεχνοτροπίας είναι η παραδοσιακή ψαράδικη καλύβα που βρίσκεται μέσα στην θάλασσα μπροστά σας, περιτριγυρισμένη συνήθως των χειμώνα από μεγάλα κοπάδια φαλαρίδες αλλά και μερικούς αργυροπελεκάνου.

7. Μάλγαρα – εκβολή Λουδία – Αγ. Νικόλαος – παράκτιο ανάχωμα – Αλμυραύλακας

Μπορείτε να ακολουθήσετε μία εναλλακτική διαδρομή προς την εκβολή του Λουδία, παίρνοντας τον δρόμο από Κύμινα προς Κλειδί (παράλληλα με την Εθνική Οδό). Αμέσως μόλις περάσετε την γέφυρα του Λουδία, ακολουθείστε προς τα αριστερά σας τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο που θα σας οδηγήσει στην εκβολή του, σε ένα πέτρινο φυλάκιο (ΣΗΜΕΙΟ 24). Από αυτό το σημείο μπορείτε να κάνετε παρατήρηση πουλιών, ιδιαίτερα τον χειμώνα που η θάλασσα είναι γεμάτη με διάφορα είδη υδρόβιων πουλιών.

Προς τα δυτικά βρίσκεται το εκκλησάκι του Άη Νικόλα (ΣΗΜΕΙΟ 25) με πολύ όμορφη επίσης θέα, ιδιαίτερα στη δύση του ήλιου. Εάν έχετε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την παρατήρηση πουλιών μπορείτε να αφήσετε την άσφαλτο και να γυρίσετε από κυκλική διαδρομή, ακολουθώντας το παράκτιο ανάχωμα, έως ότου φτάσετε στον Αλμυραύλακα (ένα μικρό ποτάμι που ρέει παράλληλα με τον Αλιάκμονα) (ΣΗΜΕΙΟ 26). Κατόπιν ακολουθείστε τον δρόμο που πηγαίνει παράλληλα με το ποτάμι έως ότου φτάσετε στο ύψος της Εθνικής Οδού. Στην περιοχή αυτή μπορείτε να περπατήσετε και να εξερευνήσετε το παραποτάμιο δάσος του Αλιάκμονα (ΣΗΜΕΙΟ 27), που είναι όμορφο όλες τις εποχές του χρόνου.

Στην επιστροφή σας, και πάνω στον δρόμο που συνδέει τον οικισμό Κλειδί με τον οικισμό των Κυμίνων, θα δείτε το τόξο ρωμαϊκής γέφυρας που χρονολογείται από 3ο μ.Χ. αιώνα και αποτελεί απομεινάρι μίας ρωμαϊκής γέφυρας που είχε 8 ή 9 τέτοια τόξα και συνολικό μήκος περίπου 190 μ. Δεν είναι εξακριβωμένο εάν η γέφυρα αυτή χτίστηκε πάνω από τον Αλιάκμονα ή για την διάβαση μίας από τις πολλές ελώδεις εκτάσεις που δημιουργούνταν τότε στην συμβολή του Αλιάκμονα με τον Λουδία, αλλά το έργο αυτό ήταν απαραίτητο για την σύνδεση της Πέλλας, που εκείνη την εποχή είχε τελείως αποκοπεί από την θάλασσα, με την πόλη της Θεσσαλονίκης. Η μεγάλη αυτή γέφυρα μνημονεύεται σχεδόν επτά αιώνες αργότερα, όταν ο αυτοκράτορας Αλέξιος πέρασε από εκεί με τα στρατεύματά του το 1078 μ. Χ. (ΣΗΜΕΙΟ 28).

8. Νέα Αγαθούπολη
 
Η Νέα Αγαθούπολη είναι ιδανικός προορισμός για μία κυριακάτικη οικογενειακή εκδρομή. Επισκεφθείτε το θεματικό περίπτερο του Φορέα Διαχείρισης (ΣΗΜΕΙΟ 29) όπου μικροί και μεγάλοι μπορούν να ξεναγηθούν στον κόσμο των εντόμων και των άλλων μικρών πλασμάτων με το πρόγραμμα «Μικρόκοσμος» (Σάββατο και Κυριακή 10:00 – 13:00 και καθημερινά με ραντεβού).

Στη συνέχεια μην παραλείψετε να πάτε στο Παρατηρητήριο Πουλιών της Νέας Αγαθούπολης (ΣΗΜΕΙΟ 30), ένα από τα ομορφότερα παρατηρητήρια της Ελλάδας, από όπου θα έχετε μία πανοραμική θέα του υγροτόπου της Νέας Αγαθούπολης και των εκβολών του Αλιάκμονα. Τον χειμώνα ο υγρότοπος είναι γεμάτος με όλα τα είδη παπιών που μπορεί κανείς να συναντήσει στην περιοχή ενώ καλαμόκιρκοι, στικταετοί, ακόμα και ο χρυσαετός και ο βασιλαετός βρίσκονται εκεί. Όμως το πιο εντυπωσιακό πουλί, που έχει κανείς τις περισσότερες πιθανότητες να δει εκεί, είναι ο θαλασσαετός. Στο παρατηρητήριο υπάρχουν στη διάθεση των επισκεπτών κιάλια, τηλεσκόπια, οδηγοί πουλιών, καθώς και μία μικρή ενημερωτική έκθεση (ώρες λειτουργίας: Τρίτη – Κυριακή, 10:00 – 13:00).

Δίπλα από το παρατηρητήριο ξεκινά ένα πολύ βατό μονοπάτι που σας φέρνει πιο κοντά στον υγρότοπο (ΣΗΜΕΙΟ 31) και είναι μία πολύ ευχάριστη διαδρομή όλες τις εποχές του χρόνου. Το θεματικό περίπτερο με το παρατηρητήριο συνδέει ποδηλατόδρομος μήκους περίπου 1 χλμ., τον οποίο μπορείτε να κάνετε με τα πόδια ή με ένα από τα ποδήλατα που θα πάρετε από τα ποδήλατα. Αφού ανακαλύψετε τις ομορφιές της περιοχής και περπατήσετε στη φύση, μπορείτε να φάτε φρέσκο ψάρι και θαλασσινούς μεζέδες στις ψαροταβέρνες της Μεθώνης.


9. Νέα Αγαθούπολη – Μακρύγιαλος – Αρχαία Πύδνα – Αλυκές Κίτρους και Κορινός – Αλυκές Κίτρους

Στην Αλυκή Κίτρους μπορείτε να φτάσετε ακολουθώντας την Εθνική Οδό Θεσσαλονίκης – Κατερίνης και στρίβοντας είτε στην έξοδο Μακρυγιάλου, είτε στην έξοδο Κορινού.
Ωστόσο θα συναντήσετε την πιο ωραία διαδρομή αν βγείτε από την έξοδο Νέας Αγαθούπολης – Μεθώνης. Από εκεί, ακολουθώντας τις πινακίδες προς Κίτρος θα φτάσετε στην Αλυκή δια μέσου ασφαλτοστρωμένου δρόμου που πηγαίνει παράλληλα με την ακτή. Ένα τοπίο με μικρούς λόφους, αμπελώνες, δασωμένες ρεματιές και τον ανοιχτό Θερμαϊκό στα αριστερά σας θα σας συνοδεύει σε αυτήν τη βόλτα. Επίσης, μπορείτε να κάνετε μία στάση στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Πύδνας (ΣΗΜΕΙΟ 32).

Φτάνοντας στην Αλυκή Κίτρους, εάν είναι φθινόπωρο, θα αντικρίσετε έναν ψηλό λόφο από αλάτι και δίπλα του μία λιμνοθάλασσα γεμάτη ροζ φοινικόπτερα. Η Αλυκή Κίτρους είναι μία από τις μεγαλύτερες αλυκές της Ελλάδας που βρίσκεται σε λειτουργία. Παράλληλα, η λιμνοθάλασσα που βρίσκεται ακριβώς δίπλα στην αλυκή είναι ένας από τους σημαντικότερους υγρότοπους της βόρειας Ελλάδας.

Τον χειμώνα συναντά κανείς εκατοντάδες φοινικόπτερα, ενώ το ανατολικό της τμήμα με τα λασποτόπια φιλοξενεί μεγάλους αριθμούς πολλών ειδών παρυδάτιων πουλιών. Εάν δεν μπορείτε να μπείτε μέσα στον περιφραγμένο χώρο των αλυκών, μπορείτε να ρίξετε μία πανοραμική ματιά από το μικρό ύψωμα (ΣΗΜΕΙΟ 33).

Μεταξύ της λιμνοθάλασσας και της θάλασσας μεσολαβεί μία αμμώδης λωρίδα όπου αναπτύσσονται αμμοθίνες και είναι περιοχή σημαντική για την χλωρίδα της και τα ερπετά, κυρίως όμως για την μεσογειακή χελώνα. Μπορείτε να φτάσετε στην περιοχή αυτή ακολουθώντας τον χωματόδρομο νότια της αλυκής, μέχρι τον μικρό φάρο (ΣΗΜΕΙΟ 34). Είναι μία περιοχή που προσφέρεται για μία μεγάλη βόλτα με τα πόδια αλλά και για παρατήρηση θαλασσοπουλιών στα ανοιχτά του Θερμαϊκού.