Η γεωργία αποτελεί την κύρια δραστηριότητα των κατοίκων των γύρω οικισμών. Η ύπαρξη των τεσσάρων ποταμών –του Γαλλικού, του Αξιού, του Λουδία και του Αλιάκμονα- εξασφαλίζει την ευφορία σε μία από τις πιο μεγάλες και παραγωγικές πεδιάδες της χώρας, την πεδιάδα της Θεσσαλονίκης.

Τα είδη που καλλιεργούνται κυρίως στην περιοχή είναι το βαμβάκι, το καλαμπόκι, το καλαμπόκι και η μηδική (τριφύλλι). Ωστόσο, το βασικό αγροτικό προϊόν είναι το ρύζι. Στα μέσα της άνοιξης τα χωράφια του κάμπου της Θεσσαλονίκης πλημμυρίζουν με νερό για να μετατραπούν σε απέραντους ορυζώνες, δημιουργώντας ένα τοπίο μοναδικό που συμπληρώνει την εικόνα του φυσικού υγροτόπου. Οι ορυζώνες είναι σημαντικοί για την πανίδα της περιοχής, αφού λειτουργούν ως τεχνητοί εποχιακοί υγρότοποι. Στην περιοχή παράγεται το  70 - 80%  του ρυζιού στην Ελλάδα.

Τα δίθυρα μαλάκια (οστρακοειδή) είναι διηθηματοφάγοι οργανισμοί με παγκόσμια εξάπλωση και με ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην οικολογία των θαλάσσιων βιοκοινωνιών. Ο γρήγορος ρυθμός αύξησης και η θρεπτική αξία των οστρακοειδών αποτέλεσαν σημαντικά κίνητρα για την καλλιέργειά τους.

Στη χώρα μας, ο Θερμαϊκός Κόλπος είναι η σημαντικότερη περιοχή παραγωγής και αλιείας οστρακοειδών, τόσο καλλιεργούμενων μυδιών όσο και άλλων ειδών (κυρίως κυδώνια, χάβαρα, γυαλιστερές). Η μυδοκαλλιέργεια στην περιοχή του Θερμαϊκού κόλπου είναι μία πολύ επικερδής δραστηριότητα που αναπτύχθηκε τα τελευταία 30 χρόνια.

Η ετήσια παραγωγή εκτιμάται σε περίπου 30.000 τόνους μύδια, που αποτελεί και το 80 - 85% της ελληνικής παραγωγής. Η καλλιέργεια είναι εκτατικού τύπου με δύο μεθόδους: της πλωτής (long line) και της πασσαλωτής καλλιέργειας. Σήμερα, στις εκβολές Αξιού υπάρχουν περισσότερες από 80 καλλιέργειες πασσαλωτές και 350 πλωτές. Η μυδοπαραγωγή είναι ομαδοποιημένη χωρικά σε τρία τμήματα: εκβολή Αξιού στα όρια του Δήμου Χαλάστρας, εκβολή Λουδία στα όρια του Δήμου Αξιού και δυτικά της εκβολής του Αλιάκμονα στις ακτές της Πιερίας (Salomons 2004). 

Η μυδοκαλλιέργεια έχει μεγάλη εξάρτηση από την παροχή γλυκού νερού των ποταμών Αξιού και Αλιάκμονα και κυρίως από την στερεοπαροχή τους, αλλά και από τα υδροδυναμικά ρεύματα του κόλπου της Θεσσαλονίκης, που καθορίζουν το ρυθμό αυτοκαθαρισμού της θάλασσιας αυτής περιοχής (Galinou-Mitsoudi et al 2006). Η μεγάλη ποσότητα θρεπτικών στοιχείων που τα ποτάμια φέρνουν στον Θερμαϊκό κόλπο επηρεάζει το μέγεθος των μυδιών, με αποτέλεσμα να έχουμε εδώ μεγαλύτερα μύδια και άρα μεγαλύτερη παραγωγικότητα.

Το είδος που εκτρέφεται είναι το Mytilus galloprovincialis. Είναι είδος ενδημικό της Ανατολικής Μεσογείου, Αδριατικής και Μαύρης θάλασσας, αλλά σήμερα συναντάται σε όλες τις θάλασσες του κόσμου είτε γιατί έχει εισαχθεί εκεί για καλλιέργεια είτε γιατί έχει μεταφερθεί κατά λάθος κι έχει αναπτυχθεί από μόνο του. Για την ακρίβεια συγκαταλέγεται στους 100 «χειρότερους παγκόσμιους εισβολείς», καθώς όταν εγκαθίσταται σε περιοχές όπου δεν είναι ενδημικό, εκτοπίζει τα τοπικά είδη μυδιών. Καλλιεργείται εμπορικά σε μεγάλη κλίμακα στην Ιαπωνία και την Κίνα, ενώ την μεγαλύτερη παραγωγή στην Ευρώπη έχει η Ισπανία. 

Τρέφεται με φυτοπλαγκτόν που διηθεί (φιλτράρει) μέσα από τα βράγχιά του. Προτιμά θαλάσσιες περιοχές με έντονη κίνηση υδάτινων μαζών, όπου υπάρχει επίσης αφθονία θρεπτικών υλικών κι έτσι μεγαλύτερη πυκνότητα φυτοπλαγκτού. Ένα μύδι μήκους 5 εκατοστών μπορεί να φιλτράρει έως και 5 λίτρα νερού την ώρα.

Οι θαλάσσιες βιοτοξίνες είναι δηλητηριώδεις ουσίες που παράγονται από άλγη και μπορούν να συσσωρευτούν στους ιστούς των μυδιών. Οι ουσίες αυτές είναι επικίνδυνες για τον άνθρωπο και μπορούν να προκαλέσουν ελαφράς μορφής δηλητηρίαση. Για την προστασία των καταναλωτών έχουν θεσπιστεί ειδικά μέτρα ελέγχου σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο ώστε όλα τα μύδια που πάνε στην κατανάλωση να ελέγχονται πρώτα για την συγκέντρωση σε βιοτοξίνες. 

Πρόσφατα η παραγωγή του Θερμαϊκού Κόλπου έχει επηρεαστεί αρνητικά σε σημαντικό βαθμό από την άνθιση επιβλαβών αλγών “algae blooms”, που έχουν ως αποτέλεσμα τη συγκέντρωση βιοτοξινών στα οστρακοειδή σε βαθμό που αυτά δεν είναι εμπορεύσιμα. Επιπλέον, υπάρχει μεγάλη αρνητική επίδραση του ευτροφισμού στο μέγεθος, το βάρος και την αυξητική περίοδο των μυδιών. Όλες οι παράμετροι ανάπτυξης βρίσκονται σε αρνητικό ισοζύγιο λόγω του στρες στο οποίο υποβάλλονται οι οργανισμοί από το δυσμενές θαλάσσιο περιβάλλον του κόλπου (Galinou-Mitsoudi et al 2006). 

Σύμφωνα με την Εθνική και Κοινοτική νομοθεσία που στοχεύει στην προστασία των καταναλωτών , όλες οι ποσότητες οστρακοειδών που προορίζονται για κατανάλωση πρέπει υποχρεωτικά να περνούν από τα Κέντρα Καθαρισμού Οστρακοειδών. Σε αυτές τις εγκαταστάσεις, μέσω κλειστών κυκλωμάτων νερού και με τη βοήθεια μηχανικών, βιολογικών και χημικών διεργασιών, γίνεται επεξεργασία του ανακυκλοφορούμενου νερού και, καθώς τα μύδια διηθούν αλλεπάλληλα το νερό, απαλλάσσονται τελικά από τοξικές ουσίες και παθογόνους μικροοργανισμούς.

Πρέπει να δοθεί έμφαση σε πιο περιβαλλοντικά φιλικές πρακτικές οστρακοκαλλιέργειας. Η μεγάλη πυκνότητα μονάδων οστρακοκαλλιέργειας, εκτός του ότι επηρεάζει αρνητικά την κίνηση των θαλάσσιων μαζών που είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη των οστράκων προκαλεί επίσης τη συσσώρευση υλικού στον πυθμένα της θάλασσας εκεί όπου βρίσκονται οι μονάδες επηρεάζοντας αρνητικά τις βενθικές κοινότητες που ζουν εκεί.

Επιπλέον στις ακτές σωρεύονται τόνοι υπολειμμάτων: κομμάτια από σχοινιά, πλαστικά βαρέλια και κυρίως τεράστιες ποσότητες από κελύφη οστράκων, για τα οποία πρέπει να βρεθούν λύσεις διάθεσής τους ώστε να μην επηρεάζουν αρνητικά το περιβάλλον.

Ο Θερμαϊκός Κόλπος ήταν στο παρελθόν ο πλουσιότερος κόλπος στην Ελλάδα όσον αφορά την αλιευτική παραγωγή (Kochras et.al. 2000). Σήμερα παρ’ ότι η παραγωγή έχει μειωθεί δραματικά λόγω ρύπανσης, παραμένει ωστόσο ένα από τα πλουσιότερα αλιευτικά πεδία της Ελλάδας γι’ αυτό και η παράκτια αλιεία στον Θερμαϊκό θεωρείται από τις σημαντικότερες στην Ελλάδα (Φάμελλος κ.α.2006, Kochras et.al. 2000).). Ενδεικτικό είναι ότι ο Θερμαϊκός φιλοξενεί τον μεγαλύτερο αλιευτικό στόλο της χώρας.

Στα διοικητικά όρια του δήμου Πύδνας, στο νομό Πιερίας, λειτουργούν αλυκές, οι οποίες ανήκουν στην εταιρεία Ελληνικές Αλυκές ΑΕ. Οι εγκαταστάσεις των αλυκών καταλαμβάνουν περίπου 4.000 στρέμματα και έχουν παραγωγή 28.000 τόνους αλάτι ετησίως. Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγική εγκατάσταση αλατιού στην Ελλάδα και η λειτουργία τους είναι σημαντικός παράγοντας στην οικονομία του δήμου Πύδνας.

Βιβλιογραφία